Aktualności

Rodzinne postępowanie informacyjne

Rodzinne postępowanie informacyjne to nowa instytucja przewidziana w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw.

Przedmiotowe zmiany mają wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Obecnie projekt jest na etapie konsultacji publicznych.

Rodzinne postępowanie informacyjne ma poprzedzać rozwód lub separację. Co do zasady obowiązek uczestnictwa w nim ma dotyczyć jedynie tych małżonków, którzy posiadają wspólne małoletnie dzieci. Postępowanie ma na celu pojednanie małżonków, a w braku możliwości takiego pojednania wypracowanie porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, kontaktach rodziców z dziećmi oraz wysokości alimentów.

Przepisy dotyczące postępowania nie będą miały jednak zastosowania, jeżeli przed wniesieniem pozwu o rozwód lub o separację małżonek został prawomocnie skazany za umyślne przestępstwo popełnione na szkodę drugiego małżonka lub małoletniego dziecka albo przedstawiono mu zarzut popełnienia takiego czynu. W takiej sytuacji z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania informacyjnego może wystąpić małżonek pokrzywdzony.

Główną rolę w rodzinnym postępowaniu informacyjnym ma pełnić mediator.

Na początku sąd pouczy strony o:

1) indywidualnych i społecznych skutkach rozpadu małżeństwa, w tym w szczególności dla nich i ich wspólnych małoletnich dzieci;

2) działaniach, które strony powinny podjąć dla utrzymania małżeństwa lub zawarcia porozumienia w wyniku rodzinnego postępowania mediacyjnego, w szczególności skorzystanie z mediacji, terapii lub innej formy wsparcia rodziny;

3) skutkach prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo popełnione na szkodę drugiego małżonka lub małoletniego dziecka albo postawienia zarzutów w którejkolwiek z tych spraw, dla rodzinnego postępowania informacyjnego.

Pouczenie takie nastąpi podczas posiedzenia informacyjnego przeprowadzanego z udziałem mediatora.

Kolejny krok to mediacja rodzinna. Nie będzie ona obowiązkowa, jeżeli małżonkowie podczas posiedzenia informacyjnego potwierdzą mediatorowi osobiste zapoznanie się z pouczeniem o indywidualnych i społecznych skutkach rozpadu małżeństwa.

Mediacja rodzinna ma trwać nie dłużej niż miesiąc, licząc od posiedzenia informacyjnego. Na wniosek mediatora, za zgodą stron czas trwania mediacji może zostać wydłużony maksymalnie na kolejnych 6 miesięcy.

Zmiany w terminach przedawnienia roszczeń

Od dnia 9 lipca 2018 r. obowiązują znowelizowane przepisy w zakresie przedawnienia roszczeń. Poniżej przedstawione zostały najistotniejsze zmiany.

Już nie 10, a 6 lat przedawnienia – jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej-

Zgodnie z nowo brzmiącym art. 118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia roszczeń wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Bez zmian pozostaje więc okres przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast podstawowym, czyli ogólnym terminem przedawnienia jest teraz okres 6 lat. Dotyczy on wszystkich cywilnoprawnych roszczeń majątkowych, z wyjątkiem jednak tych, dla których ustawa przewiduje dłuższe lub krótsze terminy przedawnienia. Przy czym należy wskazać, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

6 lat przedawnienia także w przypadku roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem

Zmianie uległ art. 125 k.c. Od 9 lipca br., roszczenie stwierdzone:

  1. prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju,
  2. orzeczeniem sądu polubownego,
  3. jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd

przedawnia się z upływem sześciu lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat.

Nowością jest również dochodzenie roszczeń przeciwko konsumentom, po upływie okresów przedawnienia. Zgodnie z art. 117 § 2k.c. – po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.

Nowym przepisem jest też art. 1171 k.c., zgodnie z § 1, w wyjątkowych przypadkach sąd może,po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności.

Obligatoryjnym elementem pozwu, zgodnie z art. 187 k.p.c. jest również od teraz oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia (art. 187 § 11 k.p.c.).

Ochrona osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych

25 maja 2018 r. weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych (RODO).

Ten akt prawny nakłada szereg obowiązków na podmioty, które w ramach swojej działalności dokonują przetwarzania danych osobowych. W myśl RODO administratorem danych osobowych jest osoba fizyczna lub prawna, organ publiczny lub inny podmiot, który ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych. Przykładowo: dowolne przedsiębiorstwo poszukujące pracowników jest w myśl przepisów RODO administratorem danych osobowych, ponieważ przetwarza je w konkretnym celu (w celu znalezienia pracowników) i w pewien konkretny sposób (np. przechowując nadesłane przez kandydatów CV).

Dane osobowe można pobrać od danej osoby za jej uprzednią zgodą, w konkretnym, określonym celu. Będąc administratorem danych osobowych, podlega się obowiązkowi poinformowania osoby, od której się te dane zbiera między innymi o:
-tożsamości administratora danych osobowych,
-celu przetwarzania danych osobowych,
-okresie, przez jaki te dane będą przechowywane,
-prawie do żądania od administratora dostępu do danych osobowych dotyczących osoby, której dane dotyczą, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania lub o prawie do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także o prawie do przenoszenia danych,
-prawie do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych.

Powyższe informacje należy co do zasady przekazać osobie, której dane osobowe dotyczą także w przypadku, kiedy dane osobowe tej osoby nie zostały uzyskane od niej samej, ale z innego źródła.

Odpowiedzialność biura podróży za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy

Warto przypomnieć, że organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest spowodowane wyłącznie:
1) działaniem lub zaniechaniem klienta;
2) działaniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było przewidzieć ani uniknąć, albo
3) siłą wyższą.
Zaznaczyć należy, że wyłączenie odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, w przypadkach wyżej wymienionych nie zwalnia organizatora turystyki od obowiązku udzielenia w czasie trwania imprezy turystycznej pomocy poszkodowanemu klientowi.

Organizatorzy turystyki w umowach z klientami mogą ograniczyć odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług w czasie imprezy turystycznej do dwukrotności ceny imprezy turystycznej względem każdego klienta.

Jeśli organizator wycieczki nie dotrzymuje planu przewidzianego w umowie albo jakość usługi odbiega od tej zawartej w ofercie (np. hotel jest inny albo o niższym standardzie) klient ma możliwość:
1) żądać obniżenia ceny imprezy,
2) odstąpić od umowy albo
3) żądać naprawienia szkody powstałej z powodu niemożności wykonania tzw. świadczenia zastępczego.

Jeżeli w trakcie imprezy turystycznej klient stwierdza wadliwe wykonywanie umowy, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wykonawcę usługi oraz organizatora turystyki, w sposób odpowiedni dla rodzaju usługi (obowiązki klienta w tym zakresie powinny wynikać z umowy).
Niezależnie od zawiadomienia, klient może złożyć organizatorowi turystyki reklamację zawierającą wskazanie uchybienia w sposobie wykonania umowy oraz określenie swojego żądania, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy.
W wypadku odmowy uwzględnienia reklamacji organizator turystyki jest obowiązany szczegółowo uzasadnić na piśmie przyczyny odmowy.
Warto pamiętać, że jeżeli organizator nie ustosunkuje się na piśmie do właściwie złożonej reklamacji, w terminie 30 dni od dnia jej złożenia, a w razie reklamacji złożonej w trakcie trwania imprezy turystycznej w terminie 30 dni od dnia zakończenia imprezy turystycznej, uważa się, że uznał reklamację za uzasadnioną.
Jeśli w umowie pojawiają się zapisy dotyczące krótszego terminu na złożenie reklamacji to są one sprzeczne z prawem (niedozwolone klauzule umowne).

Wartość nieruchomości podlegającej podziałowi a obciążenie hipoteczne

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, wobec licznych rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych, a także w orzecznictwie samego Sądu Najwyższego, przedstawił wniosek o rozstrzygnięcie przez skład 7 sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego. Sąd Najwyższy w poszerzonym składzie zmierzy się z pytaniem – czy dokonując z urzędu w postępowaniu o podział majątku objętego dotychczas wspólnością majątkową małżeńską ustalenia składu i wartości majątku wspólnego, sąd określa wartość nieruchomości należącej do majątku podlegającego podziałowi przy uwzględnieniu jej obciążenia hipotecznego.

Walor przedstawionego do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego ma ogromne znaczenie praktyczne w sprawach o podział majątku dorobkowego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej. Stanowisko wyrażone przez 7 osobowy skład Sądu Najwyższego, wobec licznych w chwili obecnej rozbieżności w orzecznictwie sądów, winno przyczynić się do ujednolicenia linii orzeczniczej sądów w tego typu sprawach.

Dla przypomnienia wskazać należy, iż w chwili obecnej dominują 2 poglądy dotyczące przedmiotowej kwestii.

Pierwszy pogląd, licznie reprezentowany w orzecznictwie, opiera się na założeniu, że przy określaniu wartości majątku wspólnego przeznaczonego do podziału w wyniku ustania wspólności majątkowej małżeńskiej bierze się pod uwagę aktywne i pasywne składniki tego majątku. Uwzględnieniu podlega przy tym nie zobowiązanie z umowy kredytowej, lecz prawo rzeczowe ograniczające możliwość rozporządzania rzeczą, w szczególności jej zbycie.

Drugi pogląd, który należy uznać za mniejszościowy, głosi, iż majątek wspólny małżonków podlegający podziałowi obejmuje jedynie czystą wartość majątku.

Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego

W dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie obszerna nowelizacja Kodeksu Karnego. Jedną ze zmian było wprowadzenie dwóch odrębnych typów przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. Ustawodawca przyjął koncepcję penalizacji uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego w sytuacji, w której powstałą z tego tytułu zaległość stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych lub opóźnienie z tytułu zaległego świadczenia co najmniej o 3 miesiące. Ustawodawca zrezygnował z nieostrego pojęcia „uporczywego uchylania się” na rzecz jasno określonego kryterium czasowego oraz kwotowego wynoszącego równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych.

Zostało także stypizowano kwalifikowane przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli w wyniku działania sprawcy czynu zabronionego wskazanego wyżej doszło do narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega ona potencjalnie surowszej sankcji karnej tj. karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Biorąc pod uwagę powyższe, obecnie ustawodawca dokonał rozdzielenia przesłanek, które decydują o możliwości przypisania sprawcy wypełnienia znamion czynu zabronionego polegającego na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego. Dla wypełnienia znamion typu podstawowego przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacyjnego wystarczy brak realizacji obowiązku alimentacyjnego skutkującego powstaniem zaległości, która stanowi równowartość 3 świadczeń okresowych lub opóźnienie się z tytułem zaległego świadczenia nieokresowego co najmniej o 3 miesiące. Przedmiotowe zmiany pozwalają obecnie na ukaranie osoby, która uchyla się od zasądzonego obowiązku alimentacyjnego, co jednocześnie jednak nie doprowadza do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych uprawnionego.

Motywacją dla zobowiązanego z tytułu alimentów jest § 4 przepisu, stanowiący, że nie podlega karze sprawca, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty. Jednocześnie na podstawie § 5 sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca przestępstwa z art. 209 § 1a kodeksu karnego uiścił w całości zaległe alimenty, chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary.

Zmianie nie uległ tryb ścigania przestępstwa, które nadal następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

Przesłanki orzeczenia rozwodu

Podstawowym warunkiem dopuszczalności orzeczenia rozwodu jest wystąpienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia pomiędzy małżonkami. Jeśli ta przesłanka nie została spełniona, sąd nie ma obowiązku orzeczenia rozwodu nawet wówczas, gdy małżonkowie zgodnie tego żądają. 

Rozkład pożycia zostaje uznany za zupełny, jeśli uległy zerwaniu wszelkie więzy między małżonkami: duchowe, fizyczne i gospodarcze. 

Stwierdzenie wygaśnięcia więzi duchowej miedzy małżonkami jest równoznaczne ze stwierdzeniem wygaśnięcia między małżonkami uczuć charakterystycznych dla małżonków tj. uczucia miłości, wzajemnego szacunku, akceptacji. Wygaśnięcie więzi fizycznej oznacza, że małżonkowie przestali utrzymywać kontakty intymne, natomiast ustanie więzi gospodarczej polega na zaprzestaniu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez małżonków, z tym, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym samo zamieszkiwanie małżonków w jednym mieszkaniu, nie oznacza, że więź gospodarcza między małżonkami została zachowana. 

Natomiast w przypadku badania trwałości rozkładu sąd ocenia, czy zgodnie z doświadczeniem życiowym, możliwym jest iż małżonkowie podejmą jeszcze wspólne pożycie. Z reguły wymagane jest, by rozkład trwał już od dłuższego czasu. Są jednak sytuacje, gdy rozkład będzie uznany za trwały mimo tego, iż nie był "długotrwały".

Jednak pomimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia sąd nie orzeknie rozwodu, jeżeli:

  • wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro małoletnich dzieci małżonków,
  • rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraził zgody,
  • orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Praktyka pokazuje, że niewielu małżonków ma pełną świadomość skutków rozwodu. Informacje zawarte w Internecie są bardzo ogólne a nieprzemyślane decyzje, jakie zapadają w czasie procesu rozwodowego, mogą komplikować późniejsze sytuacje związane z władzą rodzicielską, kontaktami z małoletnimi dziećmi, alimentami itd., dlatego warto skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej.

Nasza kancelaria specjalizuje się w prawie rodzinnym, w tym w sprawach o rozwód. Posiadamy bogata wiedzę i doświadczenie, które pozwala na zabezpieczenie interesów naszych Klientów- serdecznie zapraszamy do kontaktu.