Aktualności

Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego

W dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie obszerna nowelizacja Kodeksu Karnego. Jedną ze zmian było wprowadzenie dwóch odrębnych typów przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. Ustawodawca przyjął koncepcję penalizacji uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego w sytuacji, w której powstałą z tego tytułu zaległość stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych lub opóźnienie z tytułu zaległego świadczenia co najmniej o 3 miesiące. Ustawodawca zrezygnował z nieostrego pojęcia „uporczywego uchylania się” na rzecz jasno określonego kryterium czasowego oraz kwotowego wynoszącego równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych.

Zostało także stypizowano kwalifikowane przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli w wyniku działania sprawcy czynu zabronionego wskazanego wyżej doszło do narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega ona potencjalnie surowszej sankcji karnej tj. karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Biorąc pod uwagę powyższe, obecnie ustawodawca dokonał rozdzielenia przesłanek, które decydują o możliwości przypisania sprawcy wypełnienia znamion czynu zabronionego polegającego na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego. Dla wypełnienia znamion typu podstawowego przestępstwa uchylania się od obowiązku alimentacyjnego wystarczy brak realizacji obowiązku alimentacyjnego skutkującego powstaniem zaległości, która stanowi równowartość 3 świadczeń okresowych lub opóźnienie się z tytułem zaległego świadczenia nieokresowego co najmniej o 3 miesiące. Przedmiotowe zmiany pozwalają obecnie na ukaranie osoby, która uchyla się od zasądzonego obowiązku alimentacyjnego, co jednocześnie jednak nie doprowadza do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych uprawnionego.

Motywacją dla zobowiązanego z tytułu alimentów jest § 4 przepisu, stanowiący, że nie podlega karze sprawca, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty. Jednocześnie na podstawie § 5 sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca przestępstwa z art. 209 § 1a kodeksu karnego uiścił w całości zaległe alimenty, chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary.

Zmianie nie uległ tryb ścigania przestępstwa, które nadal następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

Orzeczenie rozwodu

Podstawowym warunkiem dopuszczalności orzeczenia rozwodu jest wystąpienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia pomiędzy małżonkami. Jeśli ta przesłanka nie została spełniona, sąd nie ma obowiązku orzeczenia rozwodu nawet wówczas, gdy małżonkowie zgodnie tego żądają. 

Rozkład pożycia zostaje uznany za zupełny, jeśli uległy zerwaniu wszelkie więzy między małżonkami: duchowe, fizyczne i gospodarcze. 

Stwierdzenie wygaśnięcia więzi duchowej miedzy małżonkami jest równoznaczne ze stwierdzeniem wygaśnięcia między małżonkami uczuć charakterystycznych dla małżonków tj. uczucia miłości, wzajemnego szacunku, akceptacji. Wygaśnięcie więzi fizycznej oznacza, że małżonkowie przestali utrzymywać kontakty intymne, natomiast ustanie więzi gospodarczej polega na zaprzestaniu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez małżonków, z tym, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym samo zamieszkiwanie małżonków w jednym mieszkaniu, nie oznacza, że więź gospodarcza między małżonkami została zachowana. 

Natomiast w przypadku badania trwałości rozkładu sąd ocenia, czy zgodnie z doświadczeniem życiowym, możliwym jest iż małżonkowie podejmą jeszcze wspólne pożycie. Z reguły wymagane jest, by rozkład trwał już od dłuższego czasu. Są jednak sytuacje, gdy rozkład będzie uznany za trwały mimo tego, iż nie był "długotrwały".

Jednak pomimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia sąd nie orzeknie rozwodu, jeżeli:

  • wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro małoletnich dzieci małżonków,
  • rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraził zgody,
  • orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Praktyka pokazuje, że niewielu małżonków ma pełną świadomość skutków rozwodu. Informacje zawarte w Internecie są bardzo ogólne a nieprzemyślane decyzje, jakie zapadają w czasie procesu rozwodowego, mogą komplikować późniejsze sytuacje związane z władzą rodzicielską, kontaktami z małoletnimi dziećmi, alimentami itd., dlatego warto skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej.

Nasza kancelaria specjalizuje się w prawie rodzinnym, w tym w sprawach o rozwód. Posiadamy bogata wiedzę i doświadczenie, które pozwala na zabezpieczenie interesów naszych Klientów- serdecznie zapraszamy do kontaktu.